اسماعیل محمد صلاحی گرافیست و طراح وب
جمعه 4 اسفند 1396.
الجمعة 8 جماد ثاني 1439.
-
Feb 23 2018.
-
  شرایط شاهد برای پذیرفتن شهادتش

شاخصه های شاهد برای شهادت در محکمه قانون و شرع

شاخصه های شاهد برای شهادت در محکمه قانون

در هر دادگاهی احتما دارد سودجویانی به دنبال مطامع خود باشند و حقی را با شهادت دروغ تغییر دهند . برای جلوگیری از این مفاسد پیش رو امام صادق (ع) عليه ‏السلام در حدیثی می فرمایند : شهادت فاسق را جز بر ضدّ خودش نمى ‏پذيرم .(1)

از شرایط شاهد : عبارتند از :

بالغ بودن : مگر در شهادت بر جراحت وارد شده در صورتی که به مرگ نینجامد ( خواه منجر به مرگ شود و خواه نشود ) مشروط بر اینکه شاهد به سن ده سالگی رسیده باشد و شهود برکار مباحی گرد آمده باشند و پس از موقع امری که شاهد آن بوده اند ، تا وقتی که بر آن شهادت دهند ، پراکنده نشده باشند .

در شهادت برجراحت ( با جمع بودن این سه شرط ) ، شرط بلوغ منتفی است و سایر شرایط به قوت خود باقی هستند که برخی از آنها عبارتند از: تعداد، یعنی دو نفر بودن در شهادت بر زخم مذکور بودن ، مطابقت شهادت با ادعای مدعی ، مطابقت شهادت خود شهود با یکدیگر و غیر آن ولی در این مورد ( شهادت بچه نابالغ ) روایت شده که اگر سخن آنها مختلف باشد اولین سخن آنها گرفته می شود . وهجوم بردن برای ریختن خون در جایی که مورد اتفاق فقها نیست ، نیکو نمی باشد . اما در مورد عدالت ، ظاهر این است که ( در بچه نابالغ ) عدالت تحقق نمی یابد ، زیرا تکیلیفی که موجب انجام دادن وظایف عدالت از جهت تقوا باشد ، وجود ندارد ومروّت تنها نیز ( برای تحقق عدالت ) کفایت نمی کند ، و دلیلی بر شرط کردن رعایت صورت ظاهری واجبات و محرمات وجود ندارد .

عقل : شاهد باید عاقل باشد ، بنابراین شهادت دیوانه در حال دیوانگی پذیرفته نمی شود ؛ آری اگر دیوانگی او ادواری باشد شهادت او در حالت افاقه پذیرفته می شود ، به شرط اینکه قاضی یقین کند که در زمانی که ناظر جریان بوده و نیز در زمان ادای شهادت دارای ادراک و هوشیاری کامل بوده است . خرد ابله و نیز شخصی که به جزئیات و خصوصیات امور نمی تواند توجه پیدا کند ، در حکم دیوانه است ( و شهادتش پذیرفته نمی شود ) . اسلام : شاهد باید مسلمان باشد بنابراین شهادت کافر اگر چه کافر ذمی باشد پذیرفته نمی شود و بنابر قول صحیحتر حتی اگر کسی که علیه او شهادت داده می شود ، کافر باشد ( بازهم اسلامیت شرط است ) ، زیرا کافر ، متصف به « فسق و ظلم » است ، و این دو صفت از پذیرفتن شهادت او مانع می شوند . ولی بعضی وقتها فرموده اند شهادت آنها به هم نوعانشان اشکالی بر شهادت آنها ندارد و این فقها در کافر ذمی گفته شده است .

و اما در مورد کافر حربی شهادت کافر و غیر ذمی به سود یا زیان ذمی دیگر و نیز شهادت او علیه مسلمان پذیرفته نمی شود ، مگر در مورد وصیت در وقتی که دو نفر مسلمان عادل وجود نداشته باشند که در این صورت ، شهادت کافر ذمی به وصیت پذیرفته می شود .

تشیع : شاهد باید شیعه و(با ایمان ) مومن باشد ، منظور از اسلام در اینجا داشتن ولایت اهل بیت علیه السلام می باشد ، بنابراین شهادت غیر دوازده امامی پذیرفته نمی شود ، خواه از فرقه های دیگر شیعه باشد خواه اعتقادش از روی تقلید از پدران و اجدادش باشد ، و یا اینکه خودش از روی دلیل به اشتباه آن مذهب را برگزیده باشد ، نمی تواند شهادت بدهد . به شخصی که شیعه دوازده امامی است ، ولی فرقه های دیگر شیعه و اهل تسنن می تواند به هم نوعان و هم کیشانشان شهادت بدهند . وباید شیعه هم شرایط بالغ بودن و عقل و غیر هم که در بحث آمده و خواهد آمد را داشته باشد . عدالت : عدالت و آن حالت روحی ثابت و پایداری است که انسان را همیشه بر رعایت تقوا و مروت وادار می کند . عدالت با سه چیز چیز از بین می رود :

الف ) با ارتکاب گناه کبیره ، چه آنرا تکرار کند و چه یکبار انجام دهد :

گناه کبیره :

       گناه کبیره آن است که بر خصوص آن در قرآن یا فرامین پیامبر اکرم (ص) به عذاب بیم داده شده باشد و تعداد آنها به هفتصد گناه نزدیکتر است تا به هفتاد یا هفت مورد که ذکر می شود از گناهان کبیره هستند ؛ مانند آدم کشی ، ربا ، زنا ، لوات ، قیادت ( رساندن مردی را به زنی نا محرم برای انجام عملی زشت مانند زنا و یا رساندن مردی به پسری برای انجام عملی پست مانند لوات ) ، دیاثت ( رساندن مردی به همسر خود برای انجام عملی زشت مانند زنا، و رساندن مردی برای پسرخود برای انجام عملی پست برای لوات ؛ به خدا پناه می برم ) ، نوشیدن مسکرات ، دزدی ، نسبت دادن به زنا یا لوات به زن یا مرد مسلمان پاکدامن ، گریختن از میدان جنگ شرعی شهادت دادن بر امری که خلاف واقع و حقیقت است ، عاق پدر و مادر واقع شدن ، آسوده نشستن از انتقام خداوند ( در برابر گناهی که مرتکب شده ) و خلی از گناهان دیگر که اینجا ، جای بحثش نبود فقط من باب آگاهی و یادوری بود .

ب) عدالت با اصرار کردن بر گناه صغیره نیز زایل می شود :

گناه صغیره : گناهی است که از گناه کبیره پایینتر است و اصرار بر صغیره یا فعلی است ، مانند مداومت بر انجام یک یا چند نوع از گناهان صغیره و یا حکمی است که عبارت است از قصد انجام گناه برای بار دوم ، پس از انجام دادن گناه صغیره ، هرچند هنوز بار دوم را انجام نداده باشد (باید دانست ) ترک کردن مستحبات به عدالت آسیب نمی رساند مگر اینکه ترک آنها به سبک شمردن مستحبات بینجامد . و آیا در صورت سبک انگاشتن مستحبات ، ترک مستحبات از گناهان شمردن می شود ویا اینکه مخالفت با مروت محسوب می شوند .

ج) عدالت با ترک مروت نیز زایل می شود :

مروت عبارت است از آراسته شدن و خو گرفتن به اخلاق حسنه ی هم صنفان خود در آن زمان و در آن مکان ( که نزد او شخص دیگری وجود دارد ). از اینروی خوردن آشامیدن و در بازار برای غیر بازاری ترک مروت محسوب می شود مگر آنکه عطش بر او غلبه کرده باشد .

همچنین سر برهنه میان مردم راه رفتن ، زیاد مسخره بازی در آوردن ( برای خندان مردم ) زیاد حکایت خنده دار تعریف کردن و غیره.....

-------------------------------------------------------------------------------------------------------

1- لا أقبَلُ شهادَةَ الفاسِقِ إلاّعلى نَفسِهِ- الكافي : ج7 / 395ص / منتخب ميزان الحكمة : ص304